Temel Mekanik Özellikler
- Korozyon Direnci: Asidik, bazik veya klorürlü ortamlarda oksidasyona karşı yüksek direnç.
- Sıcaklık Dayanımı: Oksitlenmeden yüksek ısılarda (örn. 310 kalite) çalışabilme.
- Hijyen ve Estetik: Kolay temizlenebilirlik ve pürüzsüz yüzey kalitesi.
- Şekillenebilirlik: Östenitik gruplarda (304, 316) mükemmel derin çekme ve kaynak kabiliyeti.
2. KAPSAMLI KİMYASAL ANALİZ TABLOSU (%)
Mert Çelik ürün gamındaki paslanmaz kalitelerin hassas elementel dağılımı aşağıdadır.
| AISI / SAE | W.Nr. | C | Si | Mn | P | S | Cr | Ni | Mo | Diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 303 | 1.4305 | ≤0.10 | ≤1.00 | ≤2.00 | ≤0.045 | 0.15-0.35 | 17.0-19.0 | 8.0-10.0 | - | - |
| 304 | 1.4301 | ≤0.07 | ≤1.00 | ≤2.00 | ≤0.045 | ≤0.015 | 17.5-19.5 | 8.0-10.5 | - | - |
| 304L | 1.4306 | ≤0.03 | ≤1.00 | ≤2.00 | ≤0.045 | ≤0.015 | 18.0-20.0 | 10.0-12.0 | - | - |
| 310 | 1.4845 | ≤0.10 | ≤1.50 | ≤2.00 | ≤0.045 | ≤0.015 | 24.0-26.0 | 19.0-22.0 | - | - |
| 316 | 1.4401 | ≤0.07 | ≤1.00 | ≤2.00 | ≤0.045 | ≤0.015 | 16.5-18.5 | 10.0-13.0 | 2.0-2.5 | - |
| 316L | 1.4404 | ≤0.03 | ≤1.00 | ≤2.00 | ≤0.045 | ≤0.015 | 16.5-18.5 | 10.0-13.0 | 2.0-2.5 | - |
| 316Ti | 1.4571 | ≤0.08 | ≤1.00 | ≤2.00 | ≤0.045 | ≤0.015 | 16.5-18.5 | 10.5-13.5 | 2.0-2.5 | Ti: Max 0.70 |
| 420 | 1.4021 | 0.16-0.25 | ≤1.00 | ≤1.50 | ≤0.040 | ≤0.015 | 12.0-14.0 | - | - | - |
| 430 | 1.4016 | ≤0.08 | ≤1.00 | ≤1.00 | ≤0.040 | ≤0.015 | 16.0-18.0 | - | - | - |
| 431 | 1.4057 | 0.12-0.22 | ≤1.00 | ≤1.50 | ≤0.040 | ≤0.030 | 15.0-17.0 | 1.5-2.5 | - | - |
| Dubleks | 1.4462 | ≤0.03 | ≤1.00 | ≤2.00 | ≤0.035 | ≤0.015 | 21.0-23.0 | 4.5-6.5 | 2.5-3.5 | N: 0.10-0.22 |
| 630 | 1.4542 | ≤0.07 | ≤0.70 | ≤1.00 | ≤0.040 | ≤0.015 | 15.0-17.0 | 3.0-5.0 | - | Cu: 3.0-5.0 |
3. KAPSAMLI KALİTE DİZİNİ VE ULUSLARARASI KARŞILIKLAR
| AISI | W.Nr. | EN (DIN) | Karakteristik Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|
| 303 | 1.4305 | X8CrNiS18-9 | Mükemmel işlenebilirlik, seri imalat, otomat tezgahları, cıvatalar. |
| 304 | 1.4301 | X5CrNi18-10 | Mutfak eşyaları, gıda sanayi, mimari yapılar. |
| 304L | 1.4306 | X2CrNi19-11 | Düşük Karbon, Ağır kaynaklı yapılar, kimyasal tanklar. |
| 310 | 1.4845 | X8CrNi25-21 | Tavlama fırınları, ısıl işlem kazanları. Yüksek Isı Direnci |
| 316 | 1.4401 | X5CrNiMo17-12-2 | Deniz Suyu / Asit, Kimya, kağıt sanayi, klorürlü ortamlar. |
| 316L | 1.4404 | X2CrNiMo17-12-2 | Düşük Karbon / Asit, İlaç sanayi, deniz üstü (offshore) ekipmanlar. |
| 316Ti | 1.4571 | X6CrNiMoTi17-12-2 | Yüksek sıcaklık asit tankları, baca gazı sistemleri. |
| 420 | 1.4021 | X20Cr13 | Bıçaklar, cerrahi aletler, pompa milleri. (Isıl İşlem Alabilir) |
| 430 | 1.4016 | X6Cr17 | Beyaz eşya panelleri, dekoratif çıtalar. |
| 431 | 1.4057 | X17CrNi16-2 | Havacılık, gemi pervaneleri, yüksek dirençli miller. (Yüksek Mukavemet) |
| 2205 | 1.4462 | X2CrNiMoN22-5-3 | Desalinizasyon tesisleri, ağır kimyasal prosesler. |
| 630 | 1.4542 | X5CrNiCuNb16-4 | Savunma sanayi, vana gövdeleri (17-4 PH). |
4. TEKNİK KARŞILAŞTIRMA VE KALİTE SEÇİM TABLOSU
Bu tablo, kullanım amacına göre kalitelerin performans puanlamasını (1-10) içermektedir.
| Kalite | Korozyon Direnci | Yüksek Sıcaklık Direnci | İşlenebilirlik | Kaynaklanabilirlik | Manyetik | Fiyat / Performans |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 303 | 6 | 4 | 10 | 3 | Hayır | Orta |
| 304 | 7 | 5 | 6 | 9 | Hayır | Yüksek |
| 310 | 7 | 10 | 4 | 8 | Hayır | Düşük (Pahalı) |
| 316 | 9 | 6 | 4 | 8 | Hayır | Orta |
| 420 | 3 | 5 | 6* | 4 | Evet | Yüksek |
| 430 | 4 | 5 | 7 | 5 | Evet | Yüksek |
| 431 | 5 | 5 | 6 | 4 | Evet | Orta |
| 2205 (Dubleks) | 10 | 6 | 3 | 7 | Kısmi | Orta |
| 630 | 6 | 6 | 5 | 5 | Evet | Orta |
*420 işlenebilirlik değeri tavlı durum için geçerlidir. Sertleştirilmiş halde düşer.
💡 Teknik Notlar
- 303: Serbest işleme kalitesidir, kaynak tavsiye edilmez.
- 304: Genel amaçlı en dengeli kalite.
- 316: Klorürlü ve deniz ortamı için uygundur.
- 310: Yüksek sıcaklık (1000°C+) uygulamalar için tercih edilir.
- 2205 (Dubleks): Yüksek mekanik dayanım + yüksek korozyon direnci kombinasyonu.
- 630: Isıl işlemle yüksek mukavemet kazanır.
5. GRUP BAZLI PROSES VE TERCİH REHBERİ
A. Östenitik Paslanmazlar (300 Serisi): "Gıda ve Kimya Standardı"
Neden Tercih Edilir? Mıknatıs tutmazlar. En yüksek korozyon direnci ve mükemmel kaynak kabiliyetine sahiptirler.
Proses Örneği: Standart bir süt tankında 304 kullanılırken, deniz kıyısındaki bir asit tankında Mo (Molibden) katkılı 316 zorunluluktur. Çok yüksek sıcaklık fırınlarında ise 310 kalitenin oksitlenmeme gücünden faydalanılır.
B. Martenzitik ve Ferritik Paslanmazlar (400 Serisi): "Maliyet ve Sertlik"
Neden Tercih Edilir? Mıknatıs tutarlar. 420 ve 431 gibi kaliteler ısıl işlemle sertleştirilebilir, 430 ise dekoratif ve ekonomik bir çözümdür.
Proses Örneği: Mutfak bıçağında sertlik alabilen 420 tercih edilir. Buzdolabı dış panelinde ise korozyon direnci makul olan ekonomik 430 kullanılır.
C. Dubleks ve PH Serisi: "Ekstrem Mukavemet"
Neden Tercih Edilir? Dubleks (2205), hem östenitiklerin korozyon direncini hem de ferritiklerin yüksek akma dayanımını birleştirir. 630 (17-4 PH) ise çökelme sertleşmesiyle muazzam mekanik güç sunar.
Proses Örneği: Petrokimya tesislerinde klorür çatlamasına karşı Dubleks 2205; savunma sanayinde ise sertlik ve korozyonun birleştiği miller için 630 tercih edilir.
💡 Teknik Not: 304L
ve 316L'deki "L" Sırrı
Buradaki
"L" (Low Carbon) karbonun %0.03'ün altında olduğunu belirtir. Kalın kesitli kaynak
yapacaksanız mutlaka "L" serisini seçin; aksi halde kaynak bölgesinde korozyon
(intergranular corrosion) başlar.
💡 Teknik Not:
303 Kalitenin Sınırı
303 kalite,
içindeki kükürt sayesinde tornada çok rahat işlenir ancak bu kükürt kaynak kabiliyetini
bitirir. 303 kaliteye asla kaynak yapmayın.
💡 Teknik Not:
316Ti Stabilizasyonu
Titanyum
(Ti) ilavesi, Çeliği 800°C'ye kadar olan sıcaklıklarda korozyona karşı stabilize eder. Egzoz
sistemleri ve yüksek sıcaklıktaki asit ortamları için en güvenli limandır.