Borlu Çelikler - Mert Çelik

1. Borlu Çelik Nedir?

Borlu çelikler, mikroyapısındaki eser miktardaki Bor (B) ilavesi sayesinde, düşük alaşımlı bir yapıya sahip olmalarına rağmen ekstrem sertleşebilirlik kapasitesi sunan özel mühendislik çelikleridir. Bor, çeliğin su verme (quenching) esnasında iç yapısının homojen bir şekilde martenzite dönüşmesini sağlayarak, parçanın en derin noktasına kadar yüksek dayanım ulaşmasına imkân tanır.

Borlu çeliklerin en karakteristik mekanik özelliği, içeriğindeki eser miktardaki Bor sayesinde kazandığı derinlemesine sertleşme yeteneğidir.

Homojenlik: Bor, su verme esnasında martenzit oluşumunu hızlandırarak, parçanın sadece yüzeyinde değil, merkezinde (kalbinde) dahi yüksek sertlik değerleri elde edilmesini sağlar.
Kesit Bağımsızlığı: Diğer alaşımsız çeliklerin aksine, kalın kesitli parçalarda bile sertlik kaybı minimum düzeyde kalır.
Sünek Yapı: Isıl işlem (su verme) öncesinde bu çelikler oldukça sünek ve yumuşaktır. Bu özellik, malzemenin soğuk dövme, bükme ve delme işlemlerinde kalıpları zorlamadan, çatlama riski olmaksızın şekillenmesine olanak tanır.
Isıl İşlem Sonrası Tokluk: Sertleştirme işlemi bittiğinde, malzeme sadece sertleşmekle kalmaz, aynı zamanda yüksek darbe dayanımı (tokluk) kazanır. Bu durum, özellikle tarım ve iş makineleri gibi darbeli yüklerin yoğun olduğu alanlarda parçanın kırılmasını engeller.
Sertlik Aralığı: Kalitesine göre (örneğin 30MnB4 veya 39MnCrB6-2) ısıl işlem sonrası 40 - 52 HRC bandında kararlı bir sertlik sunar.
Aşınma Performansı: Toprakla temas eden tarım bıçakları veya palet baklaları gibi bileşenlerde, borlu çeliklerin sunduğu aşınma direnci, standart karbon çeliklerine göre çok daha uzun servis ömrü sağlar.

Borlu çeliklerin mekanik ömrü, yüzey sertliğinin kararlılığına bağlıdır.

Güvenli Birleşim: Düşük karbon eşdeğeri (CEV) sayesinde, yüksek mukavemetli diğer çelik gruplarına oranla daha güvenli kaynak edilebilir. Kaynak sonrası mekanik özelliklerin korunması bu grubun büyük bir avantajıdır.
Dinamik Yük Direnci: İnce taneli mikroyapı (Titanyum katkısı sayesinde), malzemenin yorulma direncini artırarak dinamik yükler altında mikro çatlak oluşumunu geciktirir.

🎯 Teknik Not: Bor (B) ve Titanyum (Ti) Dengesi

Borlu çeliklerin mekanik karakteristiğinden tam verim alabilmek için, çeliğin içindeki Bor'un "serbest" halde kalması şarttır. Bu nedenle Mert Çelik ürünlerinde, Bor'u koruyan Titanyum (Ti) dengesi metalürjik bir hassasiyetle kontrol edilmektedir.

2. BORLU ÇELİKLER KİMYASAL ANALİZ TABLOSU (%)

Borlu çeliklerde Bor (B) oranı ağırlıkça çok düşük olsa da (0.0008 - 0.0050), ısıl işlem karakteristiğini doğrudan belirleyen ana elementtir.

Kalite	C	Si	Mn	P	S	Cr	B	Ti
17MnB3	0.15-0.20	≤0.30	0.70-1.00	≤0.025	≤0.025	≤0.30	0.0008-0.0050	≤0.060
20MnB4	0.18-0.23	≤0.30	0.90-1.20	≤0.025	≤0.025	≤0.30	0.0008-0.0050	≤0.060
23MnB4	0.20-0.25	≤0.30	0.90-1.20	≤0.025	≤0.025	≤0.30	0.0008-0.0050	≤0.060
27MnB4	0.25-0.30	≤0.30	1.10-1.40	≤0.025	≤0.025	≤0.30	0.0008-0.0050	≤0.060
30MnB4	0.27-0.33	0.15-0.30	0.80-1.10	≤0.025	≤0.025	≤0.30	0.0008-0.0050	≤0.060
32CrB4	0.30-0.34	≤0.30	0.60-0.90	≤0.025	≤0.025	0.90-1.20	0.0008-0.0050	≤0.060
36CrB4	0.34-0.38	≤0.30	0.70-1.00	≤0.025	≤0.025	0.90-1.20	0.0008-0.0050	≤0.060
33MnCrB5-2	0.30-0.36	≤0.40	1.20-1.50	≤0.025	≤0.035	0.30-0.60	0.0008-0.0050	-
39MnCrB6-2	0.36-0.42	≤0.40	1.40-1.70	≤0.025	≤0.035	0.30-0.60	0.0008-0.0050	-

3. KALİTE DİZİNİ VE ULUSLARARASI KARŞILIKLAR

Mert Çelik portföyünde yer alan borlu çelik kalitelerinin global standartlardaki karşılıkları ve tipik uygulama alanları aşağıda sunulmuştur.

EN / DIN	W.Nr.	Endüstriyel Uygulama Alanı
17MnB3	1.5506	Küçük ölçekli bağlantı elemanları, pimler ve miller.
20MnB4	1.5525	Yüksek mukavemetli (8.8 Kalite) cıvata ve somunlar.
23MnB4	1.5535	Soğuk dövme parçaları ve otomotiv bağlantı elemanları.
27MnB4	1.5520	Tarım makineleri bıçakları ve toprak işleme uçları.
30MnB4	1.5526	Yüksek aşınma dirençli tarım ve iş makinesi ataşmanları.
32CrB4	1.7076	Şaftlar, akslar ve orta segment dişli grupları.
36CrB4	1.7077	Yüksek torklu transmisyon elemanları ve aktarma organları.
33MnCrB5-2	1.7185	İş makineleri palet baklaları ve ağır hizmet pimleri.
39MnCrB6-2	1.7189	Ekstrem sertlik gerektiren büyük kesitli dövme parçalar.

🎯 Teknik Not: Titanyum (Ti) ve Azot Dengesi

Borlu çeliklerde Bor'un sertleşebilirliğini artırabilmesi için "serbest" halde kalması gerekir. Çeliğin içindeki Azot (N) ile birleşmemesi için bu kalitelerde mutlaka Titanyum (Ti) bulunur. Titanyum, Azot'u "bağlayarak" Bor'un görevini yapmasını sağlar.

🎯 Teknik Not: Soğuk Şekillendirme Verimliliği

Borlu çelikler ısıl işlem öncesinde nispeten düşük sertliğe sahip oldukları için kalıp ömrünü korur ve soğuk dövme/bükme işlemlerine mükemmel uyum sağlar. Isıl işlem (su verme) sonrası ise 40-50 HRC bantlarına kolayca ulaşır.

🎯 Teknik Not: Ekonomik Mukavemet

Nikel veya Molibden gibi pahalı alaşım elementleri yerine Bor kullanımı, parça maliyetlerini düşürürken benzer veya daha üstün mekanik özellikler elde edilmesini sağlar.

Mert Çelik Metal Ürünleri A.Ş. olarak biz, özellikle tarım ve otomotiv sektörünün ihtiyaç duyduğu hassasiyeti şu standartlarla sağlıyoruz:

Homojen Sertlik Dağılımı: Malzemenin her noktasında aynı sertleşme derinliğini sağlayan hassas döküm teknolojisi.
Yüksek Yüzey Kalitesi: Soğuk şekillendirme sırasında çatlamaları önleyen, yüzey kusurlarından arındırılmış temiz hammadde.
Tam İzlenebilirlik: EN 10204 3.1 sertifika yönetimi ile her dökümün kimyasal ve Bor analiz sonuçlarının belgelenmesi.